با گسترش پرداخت های الکترونیکی، استفاده از دستگاه های کش لس در فروشگاه ها، مراکز خدماتی و فضاهای عمومی روز به روز بیشتر شده است. بسیاری از کاربران و حتی صاحبان کسب و کارها این سوال را دارند که آیا پرداخت با دستگاه کش لس امن است یا ریسکهایی هم دارد؟
نگرانی درباره لو رفتن اطلاعات کارت، کسر شدن مبلغ بدون انجام تراکنش، جعل رسید یا استفاده از دستگاههای غیرمجاز، باعث شده امنیت پرداخت با کش لس به یک دغدغه مهم تبدیل شود. واقعیت این است که پاسخ این سوال، بله یا خیرِ مطلق نیست و به نوع دستگاه، نحوه استفاده و رعایت نکات امنیتی بستگی دارد.
د راین مقاله از ایلیا کش لس بررسی میکنیم که پرداخت با دستگاه کش لس امن است یا خیر؛ چه دستگاه کش لس فروشگاهی و چه دستگاه کش لس کیوسکی یا خودپرداز غیرنقدی.
منظور از «دستگاه کش لس» چیست؟
به طور کلی دستگاه کش لس به دستگاهی گفته میشود که پرداخت را بدون تبادل پول نقد انجام می دهد. اما در عمل، کش لس فقط یک نوع دستگاه نیست و معمولا در دو دسته اصلی استفاده میشود:
دستگاه کش لس فروشگاهی (POS)
دستگاه کش لس فروشگاهی بیشتر در فروشگاه ها، سوپرمارکت ها، رستوران ها و مراکز خدماتی استفاده می شود و معمولا به شبکه بانکی و شرکت های پرداخت (PSP) متصل است. در این نوع دستگاه تراکنش ها مشابه کارتخوان انجام می شود و در برخی موارد به نرم افزار فروش یا صندوق متصل می باشد.
دستگاه کش لس کیوسکی یا خودپرداز غیرنقدی
این مدل بیشتر به صورت کیوسک یا دستگاه مستقل در مکان های عمومی دیده می شود و برای خدماتی مثل کارت به کارت، پرداخت قبض، خرید شارژ یا سایر خدمات بانکی استفاده می شود. در این نوع دستگاه ها معمولا کاربر خودش عملیات پرداخت را انجام می دهد.
نکته مهم: وقتی درباره امنیت دستگاه کش لس صحبت میکنیم، باید این دو نوع دستگاه را از هم جدا بررسی کنیم؛ چون خطرات امنیتی در هر یک متفاوت است.
آیا پرداخت با دستگاه کش لس فروشگاهی امن است؟
در حالت کلی، باید بگویم که اگر دستگاه کش لس فروشگاهی از مسیر رسمی بانکی و شرکت پرداخت معتبر تهیه شده باشد، همچنین دارای پذیرنده مشخص و ثبت شده باشد و به درستی نگهداری و استفاده شود، پرداخت با آن امن است و تفاوتی با کارتخوان معمولی ندارد.
تراکنش های این دستگاه ها از طریق شبکه بانکی، با رمزنگاری و استانداردهای امنیتی انجام می شود و اطلاعات کارت مستقیما به بانک ارسال می شود، نه به فروشنده. با این حال، برخی تهدیدهای امنیتی بیشتر به نحوه استفاده و عوامل انسانی برمیگردد نه خود سیستم پرداخت؛ موضوعی که در ادامه مقاله دقیق تر بررسی می کنیم.
آیا پرداخت با کش لس کیوسکی یا خودپرداخت غیرنقدی امن است؟
کیوسک ها و خودپردازهای غیرنقدی (Cashless ATM) معمولا برای انجام خدماتی مثل کارت به کارت، پرداخت قبوض، خرید شارژ یا برخی خدمات بانکی طراحی شده اند. از آنجا که کاربر مستقیما با دستگاه کار می کند و هیچ پول نقدی رد و بدن نمی شود، این تصور وجود دارد که پرداخت با این دستگاه ها کاملا بدون ریسک است؛ اما واقعیت کمی متفاوت تر از این است.
از نظر فنی، امنیت این دستگاه ها چگونه است؟
در حالت استاندارد و قانونی، خودپردازهای غیرنقدی به شبکه بانکی یا شرکتهای پرداخت متصل هستند و برای انجام تراکنش ها نیاز به وارد کردن رمز کارت دارند. در این دستگاه ها تراکنش ها به صورت رمزنگاری شده به بانک ارسال می شوند. به همین دلیل، از نظر فنی و ساختار بانکی، پرداخت با کیوسک های غیرنقدی امن تلقی می شود و اطلاعات کارت مستقیما در اختیار اپراتور یا شخص ثالث قرار نمیگیرد.
تفاوت اصلی امنیت کیوسک غیرنقدی با کش لس فروشگاهی
با وجود امنیت فنی، تفاوت مهم این دستگاه ها با کش لس فروشگاهی در این است که کاربر به تنهایی عملیات پرداخت را انجام میدهد و معمولا نظارت انسانی مستقیم وجود ندارد. از طرفی دیگر دستگاه در فضاهای عمومی نصب می شود. همین عوامل سبب شده برخی ریسک ها در کیوسک های غیرنقدی بیشتر به رفتار کاربر و محیط استفاده مربوط باشد.
تهدیدها و کلاهبرداری های رایج در پرداخت با دستگاه گش لس
در ادامه برخی تهدیدها و کلاهبرداری ها را بررسی میکنیم:
اسکیمر و دستکاری فیزیکی دستگاه
یکی از شناخته شدهترین روش های کلاهبرداری، نصب تجهیزات تقلبی روی دستگاه است؛ مانند قطعه اضافه روی شیار کارت یا کپید تقلبی روی صفحه کلید اصلی. این تجهیزات میتوانند اطلاعات کارت با رمز را ثبت کنند.
برای جلوگیری از این تهدید، قبل از پرداخت ظاهر دستگاه را بررسی کنید. لقی غیرعادی، قطعات چسب زده یا ظاهر نامتعارف میتواند نشانه خطر باشد.
لو رفتن رمز کارت
در بسیاری از موارد، مشکل از خود دستگاه نیست بلکه از نحوه وارد کردن رمز است؛ مخصوصا در مکان های شلوغ و کیوسک های عمومی. بهتر است هنگام وارد کردن رمز از اطراف خود مطمئن شوید و با دست صفحه کلید را بپوشانید.
جعل رسید یا نمایش پرداخت ناموفق
در برخی تهدید، به ویژه در کیوسک های غیرنقدی رسید چاپی ممکن است معتبر نباشد یا پیام «پرداخت ناموفق» نمایش داده شود، در حالی که مبلغ از حساب کسر شده باشد. تنها مرجع قطعی، پیامک یا اعلان بانکی است. رسید به تنهایی ملاک نهایی نیست.
دستگاه های کش لس غیرمجاز یا بدون مجوز
برخی دستگاه ها ممکن است خارج از شبکه رسمی بانکی باشند و پذیرنده مشخص و ثبت شده نداشته باشند. این دستگاه معمولا به صورت غیرقانی نصب شده است. استفاده از این دستگاه ها میتواند هم ریسک امنیتی و هم مشکل حقوقی ایجاد کند. دستگاه های معتبر معمولا نام پذیرنده یا شرکت پرداخت را نمایش می دهند و در مکان های رسمی و شناخته شده نصب شده اند.
خرید مطمئن دستگاه کش لس از ایلیا کش لس
اگر قصد دارید از دستگاه های کش لس فروشگاهی یا کیوسکی استفاده کنید، ایلیا کش لس بهعنوان یک مجموعه تخصصی در حوزه تجهیزات پرداخت، گزینهای قابل اعتماد است و راهکارهای متناسب با نوع کسبوکار شما پیشنهاد میکند. با انتخاب شرکت معتبر، بخش بزرگی از دغدغههای امنیتی شما از همان ابتدا برطرف میشود.
